ข้อสอบ pdca แบบวิเคราะห์ ไม่ได้ถามแค่ว่า P D C A ย่อมาจากอะไร แต่จะยกสถานการณ์ในโรงเรียนหรือหน่วยงานมาให้ แล้วถามว่ากิจกรรมนั้นอยู่ในขั้นไหน หรือขั้นต่อไปควรทำอะไร บทนี้จึงรวมโจทย์สถานการณ์ที่เขียนขึ้นใหม่เพื่อการฝึกโดยเฉพาะ (ไม่ใช่ข้อสอบจริงของสนามใด) พร้อมเหตุผลประกอบทุกข้อ เพื่อให้เห็นวิธีคิดที่นำไปใช้กับโจทย์ลักษณะเดียวกันได้

ทบทวนหลัก PDCA ก่อนลงมือทำโจทย์
- ข้อสอบ rt ป.1 2569 พร้อมเฉลย (ปีการศึกษา 2568) ที่สอบปี 2569 (RT : Reading Test ) การอ่านรู้เรื่อง การอ่านออกเสียง ดาวน์โหลดแนวข้อสอบ rt ป.1 คลิกที่นี่ข้อสอบ rt ป.1 2569 พร้อมเฉลย (ปีการศึกษา 2568) ที่สอบปี 2569 (RT : Reading… คลิกเพื่ออ่านต่อ
- ข้อสอบ TGAT 69 พร้อมเฉลย PDF รวมแนวข้อสอบ TGAT1-TGAT3 โครงสร้างข้อสอบ และปฏิทิน TCAS70 ล่าสุดข้อสอบ TGAT 69 พร้อมเฉลย PDF รวมแนวข้อสอบ TGAT1-TGAT3 โครงสร้างข้อสอบ… คลิกเพื่ออ่านต่อ
- ข้อสอบครูผู้ช่วย พร้อมเฉลย ภาค ก ภาค ข ตัวอย่างฝึก 12 ข้อ อธิบายเหตุผลทีละข้อ
- Plan (วางแผน) กำหนดเป้าหมายและกระบวนการที่จะทำให้ได้ผลตามเป้า
- Do (ปฏิบัติ) ลงมือทำตามแผน
- Check (ตรวจสอบ) เปรียบเทียบผลที่ได้กับสิ่งที่คาดหวัง หาจุดที่แตกต่าง
- Act (ปรับปรุง) แก้ไขที่ต้นเหตุ ปรับมาตรฐานหรือเป้าหมาย แล้วเริ่มรอบใหม่จากฐานที่ดีขึ้น
- ตามข้อมูลจาก บทความ PDCA ในวิกิพีเดีย วงจรนี้มีรากจากงานของ Walter Shewhart และ W. Edwards Deming นำไปเผยแพร่ในญี่ปุ่นช่วงทศวรรษ 1950 จึงมักเรียกว่า “วงจรเดมมิ่ง” ส่วนคำอธิบายภาษาไทยเพิ่มเติมดูได้ที่ บทความอธิบาย PDCA ใน GotoKnow
หลักจับคีย์เวิร์ดในโจทย์วิเคราะห์
ก่อนทำ ข้อสอบ pdca แบบวิเคราะห์ ให้จำคำกริยาที่มักบอกใบ้ว่ากิจกรรมอยู่ขั้นไหน ตามตารางนี้
| ขั้น | คำที่มักปรากฏในโจทย์ | ตัวอย่างกิจกรรมในโรงเรียน |
|---|---|---|
| P | กำหนดเป้าหมาย ออกแบบ จัดทำโครงการ วางปฏิทิน | ประชุมจัดทำแผนปฏิบัติการประจำปี |
| D | ดำเนินการ จัดกิจกรรม ทดลองใช้ | สอนตามแผนการจัดการเรียนรู้ |
| C | ประเมิน วิเคราะห์ผล เทียบกับเป้า นิเทศ | วิเคราะห์คะแนนสอบกลางภาค |
| A | ปรับปรุง แก้ไข กำหนดเป็นมาตรฐาน ขยายผล | ปรับวิธีสอนแล้วใช้ในภาคเรียนถัดไป |
ตัวอย่าง ข้อสอบ pdca แบบวิเคราะห์ (เขียนขึ้นเพื่อฝึก)
ข้อ 1 ครูวิเคราะห์ผลสอบกลางภาคแล้วพบว่านักเรียนร้อยละที่ผ่านเกณฑ์ต่ำกว่าเป้าที่ตั้งไว้ กิจกรรมนี้อยู่ในขั้นใด
- เฉลย: C เพราะเป็นการเปรียบเทียบผลกับเป้าหมาย ยังไม่ได้แก้ไขอะไร
ข้อ 2 ต่อจากข้อ 1 ขั้นที่ควรทำต่อทันทีคืออะไร
- เฉลย: A หาสาเหตุและปรับวิธีสอนหรือสื่อ ไม่ควรกลับไปจัดกิจกรรมเดิมซ้ำโดยไม่ปรับ
ข้อ 3 โรงเรียนประชุมกำหนดตัวชี้วัดความสำเร็จของโครงการรักการอ่านก่อนเปิดภาคเรียน
- เฉลย: P การกำหนดตัวชี้วัดเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผน แม้จะเกี่ยวกับการวัดผลก็ตาม จุดนี้เป็นกับดักที่คนตอบ C บ่อย
ข้อ 4 ครูทดลองใช้บัตรคำกับนักเรียนกลุ่มเล็ก 2 สัปดาห์ตามที่ออกแบบไว้
- เฉลย: D คำว่า “ทดลองใช้ตามที่ออกแบบไว้” คือการลงมือปฏิบัติ
ข้อ 5 หลังพบว่าบัตรคำได้ผลดี โรงเรียนกำหนดให้ทุกห้องใช้เป็นแนวปฏิบัติในปีถัดไป
- เฉลย: A การทำให้เป็นมาตรฐานและขยายผลอยู่ในขั้นปรับปรุง
ข้อ 6 ข้อใดแสดงว่าโรงเรียน “ไม่ได้” ใช้ PDCA อย่างครบวงจร
- เฉลย: โรงเรียนที่ทำโครงการเหมือนเดิมทุกปีโดยไม่นำผลประเมินมาปรับ เพราะขาดขั้น C และ A ทำให้วงจรไม่หมุนต่อ
สังเกตว่าทั้ง 6 ข้อของ ข้อสอบ pdca แบบวิเคราะห์ ชุดนี้ไม่มีข้อใดถามความหมายตรง ๆ ทุกข้อต้องอ่านบริบทแล้วตัดสินใจ ซึ่งเป็นลักษณะสำคัญของโจทย์ระดับวิเคราะห์
เทคนิคทำ ข้อสอบ pdca แบบวิเคราะห์ ให้แม่น
- ถามตัวเองว่ากิจกรรมในโจทย์ “เกิดขึ้นก่อนหรือหลังลงมือทำ” ถ้าก่อนคือ P ถ้าระหว่างคือ D ถ้าหลังและเป็นการดูผลคือ C ถ้าหลังและเป็นการเปลี่ยนแปลงคือ A
- ข้อสอบ pdca แบบวิเคราะห์ มักวางตัวลวงเป็นคำที่ดูเหมือนขั้นอื่น จึงต้องระวังคำว่า “ประเมิน” ที่อยู่ในแผน เช่น “วางแผนการประเมิน” ยังถือเป็น P
- โจทย์ภาค ข มักผูก PDCA กับงานประกันคุณภาพ แผนการสอน และการพัฒนางานตามข้อตกลง ลองอ่านตัวอย่างการวางแผนพัฒนาตนเองใน ID PLAN 2570 แผนพัฒนาตนเองรายบุคคล และ แบบประเมิน PA 2569 แล้วลองระบุว่าแต่ละส่วนอยู่ขั้นไหน
- แหล่งภาษาอังกฤษที่อธิบายขั้นตอนพร้อมตัวอย่างธุรกิจ เช่น Businessballs: Plan Do Check Act และ Quality America: PDCA ช่วยให้เห็นว่าหลักเดียวกันใช้ได้นอกโรงเรียน
ใช้ ข้อสอบ pdca แบบวิเคราะห์ เตรียมสอบครูอย่างไร
- ฝึกโจทย์ PDCA คู่กับวิชาการคิดวิเคราะห์ภาค ก ดูรูปแบบคำถามได้จาก เฉลยข้อสอบครูผู้ช่วย 2569 ภาค ก วิชาความสามารถในการคิดวิเคราะห์
- ภาค ข วิชามาตรฐานความรู้ทั่วไปมักมีคำถามเชิงบริหารคุณภาพ ดูตัวอย่างใน เฉลยข้อสอบครูผู้ช่วย 2569 ภาค ข วิชามาตรฐานความรู้ทั่วไป
- ถ้าเพิ่งเริ่มอ่าน ใช้ ข้อสอบครูผู้ช่วยพร้อมเฉลย ตัวอย่างฝึก 12 ข้อ วัดระดับก่อน แล้วค่อยมาเจาะโจทย์ PDCA
- สำหรับผู้สอบ ก.พ. หลักวิเคราะห์สถานการณ์คล้ายกัน ดูข้อควรระวังได้ใน ข้อสอบ กพ พร้อมเฉลย ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย
- งานจริงในโรงเรียนที่ใช้วงจรนี้ เช่น การวางระบบงาน 4 ฝ่าย ดูได้จาก คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ข้อสอบ pdca แบบวิเคราะห์ ออกในสนามไหนบ้าง?
พบได้ในข้อสอบที่วัดความรู้ด้านการบริหารและการจัดการเรียนรู้ เช่น การเตรียมสอบครูและบุคลากรทางการศึกษา ขึ้นกับประกาศหลักสูตรของแต่ละสนาม
ขั้น Check กับ Act ต่างกันอย่างไร?
Check คือดูผลและหาความต่างจากเป้า ส่วน Act คือการลงมือแก้ไขหรือกำหนดเป็นมาตรฐาน
PDSA กับ PDCA เหมือนกันไหม?
เป็นวงจรเดียวกัน Deming เสนอใช้คำว่า Study แทน Check เพื่อเน้นการศึกษาผลอย่างลึก
การกำหนดตัวชี้วัดเป็นขั้นใด?
เป็นขั้น Plan เพราะเกิดขึ้นก่อนลงมือปฏิบัติ
หาโจทย์ข้อสอบฝึกเพิ่มได้ที่ไหน?
ดูรวมแนวข้อสอบทุกสนามได้ที่หมวด ข้อสอบ ของ kroocool.com/
แหล่งอ้างอิง
- Wikipedia – PDCA: https://en.wikipedia.org/wiki/PDCA
- GotoKnow – PDCA: https://www.gotoknow.org/posts/453493
- Businessballs – Plan Do Check Act: https://businessballs.com/business-development/plan-do-check-act
- Quality America – PDCA: https://qualityamerica.com/LSS-Knowledge-Center/qualityimprovementtools/pdca_plan_do_check_act.php


