ข้อสอบการเทียบบัญญัติไตรยางค์ ป.5 คือโจทย์คณิตศาสตร์ที่ให้ข้อมูลของปริมาณสองสิ่ง แล้วให้หาค่าใหม่จากความสัมพันธ์นั้น เช่น ซื้อของจำนวนหนึ่งราคาเท่านี้ ถ้าซื้อจำนวนอื่นต้องจ่ายเท่าไร คำที่สะกดตามหนังสือเรียนคือ “บัญญัติไตรยางศ์” แม้หลายคนจะค้นด้วยคำว่า ไตรยางค์ ก็ตาม บทความนี้สรุปภาพรวมวิธีคิด เพื่อให้นักเรียนและผู้ปกครองทำความเข้าใจตรงกัน
ข้อสอบการเทียบบัญญัติไตรยางค์ ป.5 อยู่ในบทเรียนไหน
เรื่องนี้ปรากฏในวิชาคณิตศาสตร์ ค15101 ชั้น ป.5 ในบทเรียนการแก้โจทย์ปัญหาการคูณและการหารโดยใช้บัญญัติไตรยางศ์ของ DLTV และสรุปคณิตศาสตร์ ป.5 ของทรูปลูกปัญญาระบุว่าใช้แก้โจทย์ที่มีความสัมพันธ์ระหว่างปริมาณสองสิ่ง และใช้ต่อในเรื่องร้อยละด้วย ผู้เรียนที่ต้องการหนังสือเรียนตามหลักสูตรสามารถดูจากหน้าคณิตศาสตร์ประถมศึกษาของ สสวท. ซึ่งมีหนังสือเรียนและแบบฝึกหัดฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560 แยกตามชั้น
4 ขั้นตอนแก้ข้อสอบการเทียบบัญญัติไตรยางค์ ป.5
- อ่านโจทย์และวางแผนว่าโจทย์ถามอะไร
- เขียนความสัมพันธ์ของปริมาณสองสิ่ง โดยให้สิ่งที่ต้องการหาอยู่ทางขวา
- หาค่าของ 1 หน่วยทางซ้าย
- คูณด้วยจำนวนที่โจทย์ต้องการ แล้วตรวจความสมเหตุสมผลของคำตอบ
ลำดับนี้ตรงตามใบความรู้บัญญัติไตรยางศ์ (3) ของ DLTV ซึ่งเน้นให้แสดงวิธีทำและให้เหตุผลประกอบ ข้อสอบการเทียบบัญญัติไตรยางค์ ป.5 ที่เป็นอัตนัยจึงมักให้คะแนนจากขั้นตอนด้วย ไม่ใช่แค่คำตอบสุดท้าย
ตัวอย่างวิธีเขียน (เขียนขึ้นใหม่เพื่อการฝึก ไม่ใช่ข้อสอบจริง)
| โจทย์ | ความสัมพันธ์ | ค่าต่อ 1 หน่วย | คำตอบ |
|---|---|---|---|
| ดินสอ 4 แท่ง ราคา 20 บาท 7 แท่งราคาเท่าไร | 4 แท่ง → 20 บาท | 20 ÷ 4 = 5 บาท | 5 × 7 = 35 บาท |
| สมุด 6 เล่ม ราคา 150 บาท 10 เล่มราคาเท่าไร | 6 เล่ม → 150 บาท | 150 ÷ 6 = 25 บาท | 25 × 10 = 250 บาท |
| รถวิ่ง 3 ชั่วโมงได้ 240 กิโลเมตร 5 ชั่วโมงได้กี่กิโลเมตร | 3 ชั่วโมง → 240 กิโลเมตร | 240 ÷ 3 = 80 กิโลเมตร | 80 × 5 = 400 กิโลเมตร |
ทุกแถวใช้ความคิดเดียวกัน เมื่อเข้าใจหลักนี้แล้วจะสลับสถานการณ์ได้ทันที เพราะข้อสอบการเทียบบัญญัติไตรยางค์ ป.5 มักเปลี่ยนเฉพาะเรื่องราวของโจทย์ แต่ใช้โครงสร้างเดียวกัน
โจทย์ลองทำเอง (เขียนขึ้นใหม่เพื่อการฝึก)
- ไข่ไก่ 10 ฟอง ราคา 45 บาท 30 ฟองราคาเท่าไร ตอบ 135 บาท เพราะ 1 ฟองราคา 4.50 บาท
- นักเรียน 5 คนใช้สมุด 15 เล่ม ถ้าใช้เท่ากัน นักเรียน 9 คนใช้กี่เล่ม ตอบ 27 เล่ม เพราะคนละ 3 เล่ม
- อ่านหนังสือ 12 หน้าใช้เวลา 6 นาที 20 หน้าใช้เวลาเท่าไร ตอบ 10 นาที เพราะหน้าละ ½ นาที
ฝึกซ้ำเพิ่มเติมได้จากแบบฝึกคิดเลขเร็ว ป.5 พร้อมเฉลย แบบฝึกหัดคณิตศาสตร์ ป.1-6 พร้อมเฉลย และแบบฝึกทักษะการคิดเลขเร็ว ป.1-6 ส่วนชุดข้อสอบรวมวิชาดูได้จากข้อสอบปลายภาค ป.5 2569 หรือข้อสอบปลายภาค ป.1-ป.6 2569
จุดที่นักเรียนพลาดบ่อยในข้อสอบการเทียบบัญญัติไตรยางค์ ป.5
- วางจำนวนที่ต้องการหาไว้ผิดข้าง ทำให้ได้ค่าต่อหน่วยที่ใช้ไม่ได้
- ลืมหน่วยของคำตอบ
- หารผิดเมื่อค่าต่อหน่วยไม่ลงตัว ควรเขียนเป็นเศษส่วนก่อน
- ไม่ตรวจว่าคำตอบสมเหตุสมผล เช่น ซื้อมากขึ้นแต่ราคากลับลดลง
นักเรียนที่เตรียมสอบ ป.6 ในปีถัดไปสามารถเปิดดูเฉลยข้อสอบโอเน็ตปี 69 ป.6 และข้อสอบ O-NET ป.6 2565 พร้อมเฉลย เพื่อเห็นโจทย์ที่ซับซ้อนขึ้น พร้อมค้นชุดฝึกในหมวดแบบฝึกทักษะและหมวดข้อสอบ ฝึกจนเขียนความสัมพันธ์ได้คล่อง ข้อสอบการเทียบบัญญัติไตรยางค์ ป.5 ก็จะไม่น่ากลัวอีกต่อไป
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ข้อสอบการเทียบบัญญัติไตรยางค์ ป.5 สะกดแบบไหนถูก
คำที่ใช้ในบทเรียนคือ บัญญัติไตรยางศ์ ส่วน ไตรยางค์ เป็นคำที่พบในการค้นหา
บัญญัติไตรยางศ์คืออะไร
เป็นวิธีแก้โจทย์เทียบปริมาณสองสิ่ง โดยหาค่าต่อหน่วยก่อน แล้วคำนวณค่าที่ต้องการ
จำนวนที่ต้องการหาควรอยู่ข้างไหน
บทเรียนให้เขียนสิ่งที่ต้องการหาไว้ทางขวาของความสัมพันธ์
ถ้าค่าต่อหน่วยไม่ลงตัวทำอย่างไร
เขียนเป็นเศษส่วนหรือทศนิยม แล้วคูณต่อตามจำนวนที่โจทย์ถาม
ต่อยอดไปเรื่องอะไรได้บ้าง
ใช้ต่อในเรื่องร้อยละ อัตราส่วน และโจทย์ปัญหาในชีวิตประจำวัน
แหล่งอ้างอิง
- DLTV: การแก้โจทย์ปัญหาการคูณและการหารโดยใช้บัญญัติไตรยางศ์ ค15101 – https://dltv.ac.th/utils/files/download/170101
- ทรูปลูกปัญญา: คณิตศาสตร์ ป.5 เรียนเรื่องอะไรบ้าง – https://www.trueplookpanya.com/knowledge/content/95520-edu-
- สสวท.: คณิตศาสตร์ (ประถมศึกษา) – https://www.ipst.ac.th/mathp
- DLTV: การแก้โจทย์ปัญหาการคูณและการหารโดยใช้บัญญัติไตรยางศ์ (3) – https://dltv.ac.th/utils/files/download/170097
