ข้อสอบ กระบวนการขึ้นรูปพลาสติก คือแบบทดสอบความเข้าใจว่าพลาสติกถูกเปลี่ยนจากเม็ดหรือแผ่นวัตถุดิบเป็นชิ้นงานด้วยวิธีใด เนื้อหานี้พบได้ในงานด้านวัสดุและการผลิต บทความนี้เป็นบทภาพรวมที่สรุปกระบวนการหลักและวิธีแยกคำตอบ
ข้อสอบ กระบวนการขึ้นรูปพลาสติก เริ่มจากรู้จักชนิดพลาสติก
- เทอร์มอพลาสติกอ่อนตัวเมื่อได้รับความร้อน และแข็งตัวเมื่อเย็นลง จึงให้ความร้อนซ้ำและนำกลับมาใช้ใหม่ได้
- พลาสติกเทอร์มอเซตขึ้นรูปด้วยความร้อนหรือแรงดัน และนำกลับมาขึ้นรูปใหม่ไม่ได้ เช่น เมลามีนและเบกาไลต์ (ทรูปลูกปัญญา)
- เมื่อทำข้อสอบ กระบวนการขึ้นรูปพลาสติก ควรดูชนิดพลาสติกก่อน เพราะบางกระบวนการเหมาะกับบางชนิด
6 กระบวนการหลักที่พบในข้อสอบ กระบวนการขึ้นรูปพลาสติก
| กระบวนการ | หลักการ | ชิ้นงานตัวอย่าง |
|---|---|---|
| การฉีด (Injection Molding) | ฉีดพลาสติกหลอมเข้าแม่พิมพ์ แล้วทำให้เย็น | ชิ้นส่วนจำนวนมาก ฝาขวด |
| การอัดรีด (Extrusion) | ดันพลาสติกหลอมผ่านหัวดายอย่างต่อเนื่อง | ท่อ แท่ง แผ่น ฟิล์ม |
| การเป่า (Blow Molding) | เป่าลมให้พลาสติกกลวงแนบผนังแม่พิมพ์ | ขวด ถังกลวง ของเล่นกลวง |
| การขึ้นรูปด้วยความร้อน (Thermoforming) | ให้ความร้อนแผ่นพลาสติก แล้วใช้แรงดันหรือสุญญากาศขึ้นรูป | ถาดบรรจุภัณฑ์ กล่องเก็บของ |
| การอัดขึ้นรูป (Compression Molding) | ใส่วัสดุในแม่พิมพ์ร้อนแล้วอัดให้แข็งตัว ใช้กับเทอร์มอเซตเป็นหลัก | ฉนวนไฟฟ้า ด้ามหม้อ |
| การขึ้นรูปแบบหมุน (Rotational Molding) | ให้ความร้อนแม่พิมพ์ขณะหมุน จนเรซินเคลือบเป็นชิ้นกลวง | ถังเก็บน้ำขนาดใหญ่ |
สรุปจาก Western Carolina University และ British Plastics Federation
บทความแนะนำ
จุดที่ข้อสอบ กระบวนการขึ้นรูปพลาสติก มักหลอก
- ชิ้นงานยาวและหน้าตัดคงที่ ให้นึกถึงการอัดรีด
- ชิ้นงานกลวงคอแคบ ให้นึกถึงการเป่า แต่ถังใหญ่มากอาจเป็นการขึ้นรูปแบบหมุน
- ถ้าเริ่มจากแผ่นพลาสติก ให้นึกถึง Thermoforming ไม่ใช่การฉีด
- การเป่าถุงพลาสติก (Blown Film) ต่างจากการเป่าขวด สถาบันพลาสติกแยกเป็นคนละหัวข้ออบรม (สถาบันพลาสติก)
ตัวอย่างข้อสอบ กระบวนการขึ้นรูปพลาสติก สำหรับฝึก
โจทย์ต่อไปนี้เขียนขึ้นใหม่เพื่อฝึก ไม่ได้คัดลอกจากข้อสอบจริง
ข้อ 1 ท่อพีวีซียาวต่อเนื่องผลิตด้วยวิธีใด ตอบ การอัดรีด เพราะดันพลาสติกผ่านหัวดายให้ได้หน้าตัดคงที่
ข้อ 2 ขวดน้ำพลาสติกควรใช้วิธีใด ตอบ การเป่า เพราะต้องการชิ้นงานกลวงที่แนบกับผนังแม่พิมพ์
ข้อ 3 ชิ้นงานฉนวนไฟฟ้าจากเทอร์มอเซตเหมาะกับวิธีใด ตอบ การอัดขึ้นรูป เพราะใช้ความร้อนและแรงอัดให้วัสดุแข็งตัว
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ข้อสอบ กระบวนการขึ้นรูปพลาสติก ควรจำอะไรก่อน
จำรูปร่างชิ้นงานกับกระบวนการให้ได้ก่อน แล้วจึงจำขั้นตอนของแต่ละวิธี
การฉีดกับการอัดรีดต่างกันอย่างไร
การฉีดทำชิ้นงานเป็นชิ้นในแม่พิมพ์ ส่วนการอัดรีดดันวัสดุผ่านหัวดายต่อเนื่อง จึงเหมาะกับชิ้นงานยาว
พลาสติกเทอร์มอเซตนำกลับมาหลอมใหม่ได้ไหม
ตามคำอธิบายของทรูปลูกปัญญา ไม่สามารถนำกลับมาขึ้นรูปใหม่ได้ และเมื่ออุณหภูมิสูงมากจะแตกและไหม้
มีข้อสอบ กระบวนการขึ้นรูปพลาสติก ฉบับทางการไหม
การค้นครั้งนี้ไม่พบข้อสอบกลางของหัวข้อนี้ จึงควรใช้เอกสารประกอบการเรียนของรายวิชาที่เรียนอยู่เป็นหลัก
อ่านเพิ่มเติม
แหล่งอ้างอิง
- Western Carolina University: Polymer Processing – https://paws.wcu.edu/ballaaron/www/met366/modules/module5/mod5.htm
- British Plastics Federation: Plastics Processes – https://www.bpf.co.uk/plastipedia/processes/default.aspx
- TIS-GDV: Processes used in plastics manufacturing – https://www.tis-gdv.de/?p=265
- ทรูปลูกปัญญา: พลาสติกและพอลิเมอร์ – https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/34061
- สถาบันพลาสติก: หลักสูตรฝึกอบรม 2568 – https://www.thaiplastics.org/img/content_attachment/file_storage/inhouse%20Training%202568_1.pdf
