ข้อสอบ วงจรไฟฟ้าขนาน ม.3 วิธีทำ 4 ขั้น หาความต้านทานรวม กระแส และความต่างศักย์

นักเรียนจำนวนมากทำ ข้อสอบ วงจรไฟฟ้าขนาน ม.3 ผิดไม่ใช่เพราะคำนวณไม่เป็น แต่เพราะใช้หลักของวงจรอนุกรมมาปนกับวงจรขนาน บทนี้จึงเน้นวิธีทำเป็นขั้นตอน เริ่มจากหลักการที่ต้องจำสามข้อ ต่อด้วยวิธีทำ 4 ขั้น และปิดด้วยโจทย์ตัวอย่างที่เขียนขึ้นใหม่พร้อมเฉลยละเอียด เนื้อหานี้อยู่ในบทเรียนวิทยาศาสตร์ ม.3 เรื่องวงจรไฟฟ้า ดูภาพรวมบทเรียนได้ที่บทเรียนวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม 1 ของทรูปลูกปัญญา

หลักการวงจรขนานที่ต้องจำให้แม่น

สูตรที่ใช้คู่กันทุกข้อคือกฎของโอห์ม V = I × R ถ้ามีตัวต้านทานสองตัวต่อขนาน ใช้ทางลัด R รวม = (R1 × R2) ÷ (R1 + R2) ได้ ใครต้องการอ่านคำอธิบายเพิ่มเติมพร้อมภาพประกอบ ดูเอกสาร DLTV เรื่องปริมาณทางไฟฟ้าในวงจรขนาน

วิธีทำ ข้อสอบ วงจรไฟฟ้าขนาน ม.3 แบบ 4 ขั้น

1. วาดวงจรใหม่ให้เห็นสาขาชัด แล้วเขียนค่าที่โจทย์ให้ไว้ข้างตัวต้านทานแต่ละตัว
2. เขียนว่าความต่างศักย์ของทุกสาขาเท่ากับแหล่งจ่าย ข้อนี้เป็นกุญแจของวงจรขนาน
3. หาค่าที่โจทย์ถาม ถ้าถามกระแสสาขา ใช้ I = V ÷ R ของแต่ละสาขา ถ้าถามความต้านทานรวม ใช้สูตรส่วนกลับ
4. ตรวจคำตอบ กระแสรวมต้องเท่ากับผลบวกกระแสสาขา และ R รวมต้องน้อยกว่าตัวต้านทานที่น้อยที่สุด ถ้าไม่ใช่แปลว่าคำนวณผิด

โจทย์ตัวอย่างพร้อมเฉลยละเอียด

โจทย์ชุดนี้เขียนขึ้นใหม่เพื่อฝึก ข้อสอบ วงจรไฟฟ้าขนาน ม.3 ไม่ได้คัดลอกจากข้อสอบจริง

ข้อ 1 ตัวต้านทาน 6 โอห์ม และ 3 โอห์ม ต่อขนานกับแบตเตอรี่ 12 โวลต์ จงหาความต้านทานรวม กระแสแต่ละสาขา และกระแสรวม

• ความต้านทานรวม = (6 × 3) ÷ (6 + 3) = 18 ÷ 9 = 2 โอห์ม
• กระแสผ่าน 6 โอห์ม = 12 ÷ 6 = 2 แอมแปร์
• กระแสผ่าน 3 โอห์ม = 12 ÷ 3 = 4 แอมแปร์
• กระแสรวม = 2 + 4 = 6 แอมแปร์ ตรวจด้วย 12 ÷ 2 = 6 แอมแปร์ ตรงกัน

ข้อ 2 ตัวต้านทาน 4 โอห์ม สามตัวต่อขนานกัน ความต้านทานรวมเท่าไร

• 1/R รวม = 1/4 + 1/4 + 1/4 = 3/4 ดังนั้น R รวม = 4/3 หรือประมาณ 1.33 โอห์ม
• ข้อสังเกต ถ้าตัวต้านทานเท่ากัน n ตัวต่อขนาน R รวม = R ÷ n

ข้อ 3 ในบ้านเปิดหลอดไฟเพิ่มอีกหนึ่งดวง กระแสรวมจากแหล่งจ่ายเปลี่ยนอย่างไร

• เฉลย กระแสรวมเพิ่มขึ้น เพราะเพิ่มสาขา ความต้านทานรวมลดลง ขณะที่ความต่างศักย์คงเดิม
• นี่คือเหตุผลที่การเสียบอุปกรณ์หลายชิ้นพร้อมกันอาจทำให้กระแสสูงเกิน ผู้สนใจความรู้ไฟฟ้าในชีวิตประจำวันเพิ่มเติม อ่านได้จากอินโฟกราฟิกของการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค

ข้อผิดพลาดที่ทำให้เสียคะแนนบ่อย

จากโจทย์ตัวอย่างด้านบน จุดที่นักเรียนพลาดเมื่อทำ ข้อสอบ วงจรไฟฟ้าขนาน ม.3 มักเป็นสี่เรื่องนี้

• บวกความต้านทานตรง ๆ เหมือนวงจรอนุกรม
• ลืมกลับเศษเป็นส่วนหลังหาค่า 1/R รวม
• แบ่งความต่างศักย์ให้แต่ละสาขา ทั้งที่วงจรขนานความต่างศักย์เท่ากัน
• ไม่ใส่หน่วย โอห์ม แอมแปร์ โวลต์ ในคำตอบ ซึ่งครูหลายคนหักคะแนนใน ข้อสอบ วงจรไฟฟ้าขนาน ม.3 แบบเขียนตอบ

แหล่งฝึกต่อและข้อสอบระดับชาติ

หลังทำความเข้าใจวิธีทำแล้ว ให้ทดลองทำข้อสอบวิทยาศาสตร์ ม.3 เรื่องวงจรไฟฟ้าเบื้องต้นของทรูปลูกปัญญา แบบจับเวลา ถ้ายังสับสนพื้นฐานเรื่องไฟฟ้าทั้งหมด กลับไปอ่านข้อสอบเกี่ยวกับไฟฟ้า ก่อน ส่วนผู้เตรียมสอบ O-NET ม.3 ดูรูปแบบคำถามจริงจากเฉลยโอเน็ต ม.3 วิชาวิทยาศาสตร์ เฉลยโอเน็ต ม.3 ครบทุกวิชา เฉลยโอเน็ตปี 69 ม.3 ข้อสอบโอเน็ต ม.3 ปี 67 และข้อสอบโอเน็ต 2566 ม.3

ครูที่ต้องการโจทย์เชิงสถานการณ์เสริม ใช้แนวข้อสอบ PISA ม.3 หรือใบงานวิทยาศาสตร์ 2568 และตรวจความสอดคล้องกับตัวชี้วัดวิชาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี การฝึก ข้อสอบ วงจรไฟฟ้าขนาน ม.3 ตามวิธีทำ 4 ขั้นทุกข้อ จะช่วยให้ทำโจทย์วงจรผสมในระดับสูงขึ้นได้ง่ายกว่าเดิม

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ในวงจรขนาน ความต่างศักย์แต่ละสาขาเท่ากันหรือไม่?

เท่ากัน และเท่ากับความต่างศักย์ของแหล่งจ่าย

หาความต้านทานรวมของวงจรขนานอย่างไร?

ใช้ 1/R รวม = 1/R1 + 1/R2 + … แล้วกลับเศษเป็นส่วน หรือใช้ผลคูณหารผลบวกเมื่อมีสองตัว

ทำไมความต้านทานรวมของวงจรขนานจึงน้อยลง?

เพราะกระแสมีทางผ่านหลายทาง ยิ่งเพิ่มสาขา ความต้านทานรวมยิ่งลด

ไฟฟ้าในบ้านต่อแบบใด?

ต่อแบบขนาน อุปกรณ์แต่ละชิ้นจึงได้รับความต่างศักย์เท่ากันและเปิดปิดแยกกันได้

ข้อสอบ วงจรไฟฟ้าขนาน ม.3 ควรตรวจคำตอบอย่างไร?

ตรวจว่ากระแสรวมเท่ากับผลบวกกระแสสาขา และความต้านทานรวมน้อยกว่าตัวที่น้อยที่สุด

แหล่งอ้างอิง

• ทรูปลูกปัญญา บทเรียนวิทยาศาสตร์ ม.3 เทอม 1: https://www.trueplookpanya.com/education/content/80121/-teamat-
• DLTV ปริมาณทางไฟฟ้าในวงจรขนาน: https://dltv.ac.th/utils/files/download/205471
• การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค อินโฟกราฟิกความรู้ไฟฟ้า: https://www.pea.co.th/news/infographic/2302
• ทรูปลูกปัญญา ข้อสอบวิทยาศาสตร์ ม.3 วงจรไฟฟ้าเบื้องต้น: https://www.trueplookpanya.com/examination2/start-exam/13764