ข้อสอบข้อเท็จจริงข้อคิดเห็นจากการอ่านข่าว แนวโจทย์ฝึกพร้อมคำอธิบายทีละข้อ

ข้อสอบข้อเท็จจริงข้อคิดเห็นจากการอ่านข่าว ต้องอาศัยการแยกข้อมูลที่ตรวจสอบได้ออกจากความเห็นของผู้เขียน บทนี้เน้นการฝึกทำ จึงให้ข่าวสมมุติ 2 เรื่อง พร้อมโจทย์และคำอธิบายทีละข้อ ทุกข้อเขียนขึ้นใหม่เพื่อการฝึก ไม่ใช่ข้อสอบจริง และไม่ได้อ้างอิงเหตุการณ์จริง

หลักการสั้น ๆ ก่อนทำข้อสอบข้อเท็จจริงข้อคิดเห็นจากการอ่านข่าว

ใบความรู้ DLTV ชั้น ป.4 อธิบายว่าข้อเท็จจริงคือสิ่งที่เกิดขึ้นจริง ตรวจสอบได้ และมีหลักฐาน ส่วนข้อคิดเห็นคือความรู้สึก ความคิด หรือการคาดคะเนของผู้พูดหรือผู้เขียน เอกสาร DLTV ชั้น ม.2 เสริมว่าข้อคิดเห็นมักมีคำบ่งชี้ เช่น คิดว่า น่าจะ ควร คงจะ

ข้อสอบข้อเท็จจริงข้อคิดเห็นจากการอ่านข่าว ชุดที่ 1

ข่าวสมมุติ: เมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา โรงเรียนบ้านตัวอย่างจัดกิจกรรมเก็บขยะริมคลอง มีนักเรียนเข้าร่วม 120 คน เก็บขยะได้ 85 กิโลกรัม ผู้อำนวยการกล่าวว่ากิจกรรมนี้น่าจะทำให้เด็กรักชุมชนมากขึ้น ผู้สื่อข่าวเห็นว่าเป็นกิจกรรมที่ดีที่สุดของปี

• ข้อ 1 “มีนักเรียนเข้าร่วม 120 คน” เป็นข้อมูลชนิดใด เฉลย ข้อเท็จจริง เพราะเป็นจำนวนที่ตรวจสอบได้
• ข้อ 2 “น่าจะทำให้เด็กรักชุมชนมากขึ้น” เป็นข้อมูลชนิดใด เฉลย ข้อคิดเห็น เพราะมีคำว่า “น่าจะ” ซึ่งเป็นการคาดคะเน
• ข้อ 3 “ผู้อำนวยการกล่าวว่า” ทำให้ทั้งประโยคเป็นข้อเท็จจริงหรือไม่ เฉลย การที่ผู้อำนวยการพูดเป็นข้อเท็จจริง แต่เนื้อความที่พูดเป็นข้อคิดเห็น จุดนี้เป็นตัวลวงที่พบบ่อย
• ข้อ 4 “กิจกรรมที่ดีที่สุดของปี” เป็นอะไร เฉลย ข้อคิดเห็น เพราะเป็นการตัดสินคุณค่า

ข้อสอบข้อเท็จจริงข้อคิดเห็นจากการอ่านข่าว ชุดที่ 2

ข่าวสมมุติ: เทศบาลตำบลสมมุติประกาศปิดถนนสายหลัก 3 วัน เริ่มวันศุกร์นี้ เพื่อซ่อมท่อระบายน้ำ ผู้ค้าในตลาดรายหนึ่งบอกว่ารายได้คงลดลงมาก ส่วนนายกเทศมนตรีระบุว่าไม่ควรมีใครบ่นเพราะเป็นงานเพื่อส่วนรวม

• ข้อ 1 ข้อความใดเป็นข้อเท็จจริง เฉลย ปิดถนนสายหลัก 3 วัน เริ่มวันศุกร์นี้ เพราะมีกำหนดชัดเจน
• ข้อ 2 “รายได้คงลดลงมาก” เป็นอะไร เฉลย ข้อคิดเห็น เพราะเป็นการคาดเดาล่วงหน้าและมีคำว่า “คง”
• ข้อ 3 “ไม่ควรมีใครบ่น” แสดงอะไร เฉลย ข้อคิดเห็นของนายกเทศมนตรี ใช้คำว่า “ไม่ควร”
• ข้อ 4 ข้อมูลใดช่วยตรวจว่าผู้ค้าคิดถูกหรือไม่ เฉลย ยอดขายจริงในช่วงปิดถนน เพราะเป็นข้อมูลที่พิสูจน์ได้

วิธีคิดเมื่อข้อสอบข้อเท็จจริงข้อคิดเห็นจากการอ่านข่าวใช้ข่าวจริง

• ขีดวัน เวลา สถานที่ ตัวเลข และชื่อหน่วยงานก่อน เพราะมักเป็นข้อเท็จจริง
• วงคำบ่งชี้อย่าง น่าจะ คงจะ ควร ไม่ควร ดีที่สุด
• แยกว่าใครเป็นผู้พูด เพราะการอ้างคำพูดไม่ได้ทำให้เนื้อความเป็นจริงเสมอไป
• ถามตัวเองว่าตรวจสอบจากหลักฐานได้ไหม

หลักนี้สอดคล้องกับ บทเรียนการวิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของข่าวสาร ที่ให้แยกส่วนที่เป็นข้อเท็จจริงจากความคิดของผู้ส่งสาร ส่วนการแสดงความเห็นต่อเรื่องที่อ่านระดับมัธยมต้นดูเพิ่มที่ บทเรียนภาษาไทย ม.ต้น การแสดงความเห็นเกี่ยวกับเรื่องที่อ่าน ในระดับประถม กำหนดการ DLTV ท16101 มีครั้งเรียนเรื่องการวิเคราะห์ข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็นด้วย

ฝึกต่อจากข้อสอบระดับชั้น

หลังทำ ข้อสอบข้อเท็จจริงข้อคิดเห็นจากการอ่านข่าว ชุดนี้แล้ว ลองฝึกจากบทอ่านจริงในชุดต่อไปนี้

• ระดับประถม เฉลยโอเน็ตปี 69 ป.6 วิชาภาษาไทย และ เฉลย O-NET ปี 69 ป.6 วิชาภาษาไทย
• ระดับ ม.3 เฉลยโอเน็ตปี 68 ม.3 วิชาภาษาไทย ข้อสอบ O-NET ม.3 2565 และ Pre O-NET ม.3 2569
• ระดับ ม.6 เฉลยโอเน็ตปี 69 ม.6 วิชาภาษาไทย และ ข้อสอบโอเน็ต ม.6 ปี 68 พร้อมเฉลย
• โจทย์สถานการณ์แบบสากล แนวข้อสอบ PISA ม.3
• โจทย์เชิงเหตุผลสำหรับผู้สอบงานราชการ ข้อสอบกพ คืออะไร

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

ข้อสอบข้อเท็จจริงข้อคิดเห็นจากการอ่านข่าว ต้องจำคำบ่งชี้อะไรบ้าง

คำที่พบบ่อยคือ คิดว่า น่าจะ ควร คงจะ ไม่ควร ดีที่สุด แต่ควรอ่านเนื้อความประกอบเสมอ

ข่าวมีข้อคิดเห็นได้ด้วยหรือ

ได้ เมื่อมีการอ้างความเห็นของแหล่งข่าวหรือผู้เขียนแทรกการประเมินไว้

ตัวเลขในข่าวเป็นข้อเท็จจริงเสมอไหม

เป็นข้อมูลที่ตรวจสอบได้ แต่ควรดูที่มาของตัวเลขและตรวจว่าถูกต้องจริง

ถ้าข้อความมีทั้งสองแบบต้องตอบอย่างไร

ให้แยกว่าโจทย์ถามถึงส่วนใด เช่น การกล่าวเป็นข้อเท็จจริง แต่เนื้อความเป็นข้อคิดเห็น

ข้อสอบในบทความเป็นข้อสอบจริงไหม

ไม่ใช่ ข่าวและโจทย์แต่งขึ้นใหม่เพื่อการฝึกเท่านั้น

แหล่งอ้างอิง

• DLTV: ใบความรู้ เรื่อง ข้อเท็จจริงและข้อคิดเห็น ท14101 – https://dltv.ac.th/utils/files/download/120394
• DLTV: พินิจพิเคราะห์สาร ท22101 – https://dltv.ac.th/utils/files/download/188697
• ทรูปลูกปัญญา: การวิเคราะห์ความน่าเชื่อถือของข่าวสาร – https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/34186
• ทรูปลูกปัญญา: ภาษาไทย ม. ต้น การแสดงความเห็นเกี่ยวกับเรื่องที่อ่าน – https://www.trueplookpanya.com/learning/detail/34958
• DLTV: กำหนดการเรียนรู้รายชั่วโมง ภาษาไทย ท16101 – https://dltv.ac.th/utils/files/download/204020