ข้อสอบการแก้ปัญหาและการตัดสินใจ คือแบบวัดว่าผู้สอบวิเคราะห์สถานการณ์และเลือกแนวทางได้สมเหตุสมผลหรือไม่ หัวข้อนี้พบได้ในรายวิชาด้านการคิด เช่น รายวิชาการคิดและการตัดสินใจของ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ บทความนี้เป็นบทภาพรวมที่สรุปกรอบคิดสำหรับทำโจทย์
ข้อสอบการแก้ปัญหาและการตัดสินใจ วัดอะไร
- การระบุปัญหาที่แท้จริง ไม่ใช่แก้เฉพาะอาการที่เห็น
- การรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์สาเหตุ
- การสร้างทางเลือกและชั่งน้ำหนักข้อดีข้อเสีย
- การติดตามว่าทางเลือกนั้นได้ผลจริง
ขั้นตอนที่ใช้ตอบข้อสอบการแก้ปัญหาและการตัดสินใจ
ตารางนี้เรียบเรียงจาก ทรูปลูกปัญญา และ KTC แต่ละแหล่งแบ่งจำนวนขั้นตอนไม่เท่ากัน จึงควรจำลำดับความคิดมากกว่าจำจำนวนข้อ
| ขั้นตอน | คำถามที่ต้องตอบ | ตัวอย่างการคิด |
|---|---|---|
| หาต้นตอของปัญหา | อะไรคือสาเหตุแท้จริง | งานช้าเพราะคนน้อยหรือแบ่งงานไม่เหมาะ |
| หาทางแก้ที่เป็นไปได้ | มีวิธีใดบ้าง | ระดมความคิดหรือดูวิธีที่เคยได้ผล |
| เลือกทางแก้ | ข้อดีข้อเสียของแต่ละทางคืออะไร | ประเมินผลลัพธ์และเตรียมแผนสำรอง |
| ลงมือตามแผน | ใครทำอะไร เมื่อไร | กำหนดผู้รับผิดชอบและเวลา |
| ติดตามผล | ได้ผลตามคาดไหม | ปรับวิธีหรือใช้แผนสำรอง |
บทความแนะนำ
หลักเลือกคำตอบในข้อสอบการแก้ปัญหาและการตัดสินใจ
- เลือกทางที่แก้สาเหตุ ไม่ใช่ทางที่กลบปัญหาชั่วคราว
- ถ้ามีผู้เกี่ยวข้องหลายฝ่าย ให้เลือกทางที่รับฟังข้อมูลก่อนตัดสินใจ
- ระวังตัวเลือกที่ตัดสินทันทีโดยยังไม่มีข้อมูล
- เทียบ 3 หลักที่ทรูปลูกปัญญากล่าวถึง คือประโยชน์สูงสุด ความพอใจสูงสุด และความเหมาะสมที่สุด
ตัวอย่างข้อสอบการแก้ปัญหาและการตัดสินใจ
โจทย์นี้เขียนขึ้นใหม่เพื่อฝึก ไม่ใช่ข้อสอบจริงของหน่วยงานใด
ข้อ 1 ทีมงานส่งงานช้าหลายครั้ง สิ่งแรกที่ควรทำคืออะไร ก. ตำหนิทุกคน ข. หาสาเหตุจากการแบ่งงานและขั้นตอน ค. เพิ่มงานให้มากขึ้น ตอบ ข. เพราะต้องรู้ต้นตอก่อนเลือกทางแก้
ข้อ 2 มีสองทางเลือก ทางแรกเร็วแต่เสี่ยง ทางที่สองช้ากว่าแต่ปลอดภัย และงานนี้กระทบความปลอดภัยของคน ควรเลือกทางใด ตอบ ทางที่สอง เพราะความเสียหายของทางแรกรุนแรงกว่าเวลาที่เสียไป
ข้อ 3 หลังลงมือแก้ปัญหาแล้ว ควรทำอะไร ตอบ ติดตามผลและปรับแผนถ้าไม่เป็นไปตามคาด เพราะการตัดสินใจยังไม่จบเมื่อเริ่มทำ
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ข้อสอบการแก้ปัญหาและการตัดสินใจ มีฉบับทางการไหม
ไม่พบชุดกลางจากการค้นครั้งนี้ หัวข้อนี้ขึ้นอยู่กับรายวิชาหรือหน่วยงานที่จัดสอบ จึงควรดูเอกสารของรายวิชานั้น
การแก้ปัญหากับการตัดสินใจต่างกันอย่างไร
การแก้ปัญหาคือกระบวนการทั้งหมดตั้งแต่หาสาเหตุจนติดตามผล ส่วนการตัดสินใจคือขั้นเลือกทางแก้ภายในกระบวนการนั้น
เหตุใดข้อสอบแบบสถานการณ์จึงตอบยาก
เพราะหลายตัวเลือกฟังดูถูก จึงต้องดูว่าข้อใดตรงสาเหตุและเหมาะกับเงื่อนไขในโจทย์มากที่สุด
ฝึกข้อสอบการแก้ปัญหาและการตัดสินใจ อย่างไร
ฝึกเขียนเหตุผลทุกข้อว่าเลือกหรือตัดตัวเลือกเพราะอะไร จะเห็นจุดที่คิดพลาดชัดขึ้น
อ่านเพิ่มเติม
แหล่งอ้างอิง
- มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์: รายวิชาการคิดและการตัดสินใจ – https://gened.psu.ac.th/942-104g2b
- ทรูปลูกปัญญา: ขั้นตอนการแก้ปัญหาและตัดสินใจ – https://www.trueplookpanya.com/knowledge/content/89259-per-
- KTC: Problem Solving – https://www.ktc.co.th/article/knowledge/salary-man/problem-solving
