คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย (ไฟล์ Doc. & Word แก้ไขได้) สังกัด สพฐ. ดาวน์โหลดที่นี่

คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย (ไฟล์ Doc. & Word แก้ไขได้) สังกัด สพฐ. ดาวน์โหลดที่นี่

วันนี้ทีมงาน ครูคูลดอทคอม มีเรื่องราวเกี่ยวกับ คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย (ไฟล์ Doc. & Word แก้ไขได้) สังกัด สพฐ. ดาวน์โหลดที่นี่ โดยมีรายละเอียด ดังนี้ค่ะ

เรื่องราวที่เกี่ยวข้อง แบบฟอร์มบันทึกส่งมอบงานราชการ 2569 ไฟล์ Word (แก้ไขได้) ดาวน์โหลดที่นี่

คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ฉบับเข้าใจง่าย อ้างอิงกฎกระทรวงจริง

ใครเคยถูกมอบหมายให้ทำคำสั่งแต่งตั้ง แผนผังโครงสร้าง หรือรายงานประเมินตนเองของโรงเรียน คงคุ้นกับคำว่า “4 ฝ่าย” หรือ “4 งาน” ดี บทความนี้รวบรวมเป็น คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ที่อ้างอิงจากตัวบทกฎหมายและงานวิจัยด้านบริหารการศึกษา เพื่อให้ผู้บริหาร หัวหน้าฝ่าย และครูใช้เป็นจุดตั้งต้นได้ทันที

1. ที่มาทางกฎหมายของการบริหาร 4 ฝ่าย

โครงสร้าง 4 ฝ่ายไม่ได้เกิดจากความนิยมของแต่ละโรงเรียน แต่มีฐานทางกฎหมายชัดเจน กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา พ.ศ. 2550 ออกโดยอาศัยอำนาจตามมาตรา 5 และมาตรา 39 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 และ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 124 ตอนที่ 24 ก วันที่ 16 พฤษภาคม 2550 ผู้อ่านสามารถเปิดดูตัวบทกฎกระทรวงฉบับเต็มจากเว็บไซต์สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ moemoe

สาระสำคัญคือ ให้ปลัดกระทรวงศึกษาธิการหรือเลขาธิการ กพฐ. กระจายอำนาจในด้านวิชาการ ด้านงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคล และด้านการบริหารทั่วไป ไปยังคณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา หรือสถานศึกษา นี่จึงเป็นแกนกลางของ คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ทุกฉบับ moe

2. ตารางสรุปภารกิจทั้ง 4 ฝ่าย

นับจากรายการย่อยในข้อ 1 (1)–(4) ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2550

3. ฝ่ายบริหารวิชาการ: หัวใจของโรงเรียน

ภารกิจตามกฎกระทรวงครอบคลุมตั้งแต่ การวางแผนงานด้านวิชาการ การจัดการเรียนการสอน การพัฒนาหลักสูตรของสถานศึกษา การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ การวัดผลประเมินผลและเทียบโอนผลการเรียน การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา และการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ ไปจนถึง การนิเทศการศึกษา การแนะแนว การพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายใน การคัดเลือกหนังสือแบบเรียน และการพัฒนาสื่อเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา moemoe

• งานหลักสูตร: ใช้คู่กับคู่มือวิเคราะห์ตัวชี้วัดระหว่างทางและปลายทาง ตามหลักสูตรแกนกลาง 2551
• งานพัฒนากระบวนการเรียนรู้: ตัวอย่างสื่อ เช่น คู่มือการสอนอ่านเขียนแบบแจกลูกสะกดคำ ของ สพฐ.
• งานวัดผล: ติดตามปฏิทินการสอบ O-NET ปีการศึกษา 2569 เพื่อวางแผนเตรียมผู้เรียน

สำหรับโรงเรียนขนาดเล็ก มีงานวิจัยการพัฒนาคู่มือการบริหารงานวิชาการสำหรับโรงเรียนขนาดเล็ก สพป.ชุมพร เขต 2 ที่ ใช้การวิจัยแบบผสมผสานทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ใน 3 ขั้นตอน เพื่อศึกษาองค์ประกอบ สร้าง และตรวจสอบความเหมาะสมของคู่มือ tci-thaijo

ลิงก์ดาวน์โหลดคู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย คลิกที่นี่

https://drive.google.com/drive/folders/1k2

ลิงก์สำรองดาวน์โหลดคู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย คลิกที่นี่

https://drive.google.com/drive/folders/1k2

4. ฝ่ายบริหารงบประมาณ: เงิน พัสดุ และความโปร่งใส

ฝ่ายนี้มีภารกิจมากที่สุดร่วมกับฝ่ายบริหารทั่วไป ได้แก่ การจัดทำแผนงบประมาณและคำขอตั้งงบประมาณ การจัดทำแผนปฏิบัติการใช้จ่ายเงิน การอนุมัติการใช้จ่ายงบประมาณ การขอโอนและเปลี่ยนแปลงงบประมาณ การรายงานผลการเบิกจ่าย และการระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา รวมถึงกลุ่มงานพัสดุและการเงิน คือ การวางแผนพัสดุ การจัดหาพัสดุ การควบคุมดูแลบำรุงรักษาและจำหน่ายพัสดุ การเบิกเงินจากคลัง การรับ เก็บรักษา และจ่ายเงิน การจัดทำบัญชีการเงิน และการจัดทำรายงานทางการเงินและงบการเงิน moemoe

• เจ้าหน้าที่พัสดุมือใหม่ดูคู่มือกำหนดรหัสครุภัณฑ์และการขึ้นทะเบียนครุภัณฑ์สำหรับงานพัสดุโรงเรียน ประกอบ

5. ฝ่ายบริหารงานบุคคล: ดูแลคนตั้งแต่บรรจุจนเกษียณ

ภารกิจครอบคลุม การวางแผนอัตรากำลัง การจัดสรรอัตรากำลัง การสรรหาและบรรจุแต่งตั้ง การเปลี่ยนตำแหน่งให้สูงขึ้นและการย้าย การเลื่อนขั้นเงินเดือน การลาทุกประเภท การประเมินผลการปฏิบัติงาน และการดำเนินการทางวินัยและการลงโทษ ตลอดจน การออกจากราชการ การจัดทำทะเบียนประวัติ การเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ การส่งเสริมการประเมินวิทยฐานะ และการพัฒนาข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ทั้งนี้กฎกระทรวงกำหนดว่า การดำเนินการที่เกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น

เอกสารที่ฝ่ายนี้ใช้บ่อยใน คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ได้แก่

• แบบฟอร์ม PA แบบข้อตกลงในการพัฒนางาน (PA1–PA5) ปีงบประมาณ 2569–2570
• บันทึกข้อความมอบหมายงานในหน้าที่ 2569 สำหรับครูย้ายหรือเกษียณ และแบบฟอร์มบันทึกส่งมอบงานราชการ 2569
• ข้อมูลประกอบการวางแผนอัตรากำลัง เช่น อัตราว่างเกษียณอายุราชการ 2569 กระทรวงศึกษาธิการ

งานวิจัยที่เกี่ยวข้องโดยตรง เช่น การพัฒนาคู่มือการปฏิบัติงานการบริหารงานบุคคลในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สพป.นครศรีธรรมราช เขต 4 ซึ่ง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีผู้ให้ข้อมูลสำคัญโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก 15 คน และผู้เชี่ยวชาญ 5 คน tci-thaijo

6. ฝ่ายบริหารทั่วไป: ฟันเฟืองที่ทำให้ทุกฝ่ายเดินได้

ภารกิจได้แก่ การพัฒนาระบบและเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศ การประสานงานและพัฒนาเครือข่ายการศึกษา การวางแผนการบริหารงานการศึกษา การจัดระบบการบริหารและพัฒนาองค์กร การดำเนินงานธุรการ การดูแลอาคารสถานที่และสภาพแวดล้อม การจัดทำสำมะโนผู้เรียน และการรับนักเรียน และยังรวมถึง งานกิจการนักเรียน การประชาสัมพันธ์งานการศึกษา การรายงานผลการปฏิบัติงาน การจัดระบบการควบคุมภายในหน่วยงาน และแนวทางการจัดกิจกรรมเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการลงโทษนักเรียน moemoe

• งานกิจการนักเรียน/ดูแลช่วยเหลือ: ดูระบบ HERO OBEC CARE 2569
• งานธุรการและหนังสือราชการ: ดาวน์โหลดตราครุฑ png สำหรับจัดทำหนังสือราชการ

ตัวอย่างการทำคู่มือของหน่วยงานจริง เช่น การพัฒนาคู่มือการปฏิบัติงานฝ่ายบริหาร โรงเรียนสาธิต มศว ปทุมวัน เผยแพร่ในคลังสถาบันของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปี 2025 swu

7. หลักการ 8 ข้อที่ต้องยึดเมื่อจัดทำคู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย

กฎกระทรวงข้อ 2 กำหนดหลักการกระจายอำนาจไว้ว่าต้องคำนึงถึง

1. ความพร้อมและความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่ของหน่วยงานที่รับมอบ moe
2. ความสอดคล้องกับกฎหมาย กฎ ระเบียบ ประกาศ หรือมติคณะรัฐมนตรี moe
3. ความเป็นเอกภาพด้านมาตรฐานและนโยบายการศึกษา moe
4. ความเป็นอิสระและความคล่องตัวในการบริหาร moe
5. มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนและผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่ moe
6. เน้นการกระจายอำนาจให้แก่สถานศึกษาให้มากที่สุดเพื่อความเข้มแข็งและคล่องตัว moe
7. เพิ่มคุณภาพและประสิทธิภาพให้แก่สถานศึกษา moe
8. ให้ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบเป็นผู้ตัดสินใจในเรื่องนั้นโดยตรง moe

นอกจากนี้ การกระจายอำนาจให้แก่สถานศึกษาอาจกำหนดให้บางเรื่องต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาด้วยก็ได้ moe

8. ข้อค้นพบจากงานวิจัยเรื่องการนำ 4 ฝ่ายไปใช้จริง

• งานวิจัยรูปแบบการบริหารที่เน้นการกระจายอำนาจในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พบว่ารูปแบบที่ได้ มีองค์ประกอบ 8 หลักการ กระบวนการบริหารสถานศึกษา 6 ขั้นตอน และภารกิจงานบริหาร 4 ด้าน คือ วิชาการ งบประมาณ บริหารงานบุคคล และบริหารทั่วไป tci-thaijo
• งานวิจัยของจุฬาฯ เรื่องการปฏิบัติงานตามแผนปฏิบัติการประจำปี พบว่า ผู้บริหารมอบหมายงานตามสายงานบริหารโรงเรียนโดยระบุไว้ในแผนปฏิบัติการประจำปี และจัดทำปฏิทินการปฏิบัติงานเป็นปฏิทินรวมของโรงเรียน chula
• งานวิจัยสมรรถนะการบริหารของบุคลากรโรงเรียนแห่งหนึ่งในราชบุรี พบว่า ด้านบริหารวิชาการได้คะแนนสูงสุด ตามด้วยบริหารงานบุคคล งบประมาณ และบริหารทั่วไปเป็นลำดับสุดท้าย tci-thaijo

9. สรุป

คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ที่ดีควรยึดตัวบทกฎกระทรวง พ.ศ. 2550 เป็นแกน ระบุภารกิจทั้ง 81 เรื่องให้ครบตามฝ่าย และผูกการมอบหมายงานเข้ากับแผนปฏิบัติการประจำปีและปฏิทินงาน เพื่อให้ทุกฝ่ายทำงานประสานกันอย่างเป็นระบบ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย อ้างอิงกฎหมายฉบับใด?
อ้างอิงกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา พ.ศ. 2550 ซึ่งออกตามมาตรา 39 แห่ง พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542

Q2: 4 ฝ่ายประกอบด้วยอะไรบ้าง?
ฝ่ายบริหารวิชาการ ฝ่ายบริหารงบประมาณ ฝ่ายบริหารงานบุคคล และฝ่ายบริหารทั่วไป

Q3: งานพัสดุและการเงินอยู่ฝ่ายใด?
อยู่ในฝ่ายบริหารงบประมาณ ซึ่งครอบคลุมการวางแผนพัสดุ การจัดหา การควบคุมดูแลพัสดุ และงานการเงิน บัญชี

Q4: งานกิจการนักเรียนและการรับนักเรียนอยู่ฝ่ายใด?
ตามกฎกระทรวง ทั้งงานกิจการนักเรียน การรับนักเรียน และการจัดทำสำมะโนผู้เรียน อยู่ในฝ่ายบริหารทั่วไป

Q5: โรงเรียนต้องให้คณะกรรมการสถานศึกษาเห็นชอบทุกเรื่องหรือไม่?
ไม่ทุกเรื่อง กฎกระทรวงระบุว่าการกระจายอำนาจให้สถานศึกษา “อาจ” กำหนดให้บางเรื่องต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษา ขึ้นกับประกาศของปลัดกระทรวงหรือเลขาธิการ กพฐ.

ลิงก์ดาวน์โหลดคู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย คลิกที่นี่

https://drive.google.com/drive/folders/1k2

ลิงก์สำรองดาวน์โหลดคู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย คลิกที่นี่

https://drive.google.com/drive/folders/1k2

เรื่องราวที่น่าสนใจ ตรวจสอบเครื่องราชอิสริยาภรณ์ 2569 ผ่าน ระบบทะเบียนฐานันดร แบบออนไลน์ 

เป็นอย่างไรบ้างคะ กับคู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย (ไฟล์ Doc. & Word แก้ไขได้) สังกัด สพฐ. ดาวน์โหลดที่นี่ หวังว่าจะมีประโยชน์กับทุกท่านนะคะ

คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ฉบับเข้าใจง่าย อ้างอิงกฎกระทรวงจริง

ใครเคยถูกมอบหมายให้ทำคำสั่งแต่งตั้ง แผนผังโครงสร้าง หรือรายงานประเมินตนเองของโรงเรียน คงคุ้นกับคำว่า “4 ฝ่าย” หรือ “4 งาน” ดี บทความนี้รวบรวมเป็น คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ที่อ้างอิงจากตัวบทกฎหมายและงานวิจัยด้านบริหารการศึกษา เพื่อให้ผู้บริหาร หัวหน้าฝ่าย และครูใช้เป็นจุดตั้งต้นได้ทันที

1. ที่มาทางกฎหมายของการบริหาร 4 ฝ่าย

โครงสร้าง 4 ฝ่ายไม่ได้เกิดจากความนิยมของแต่ละโรงเรียน แต่มีฐานทางกฎหมายชัดเจน กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา พ.ศ. 2550 ออกโดยอาศัยอำนาจตามมาตรา 5 และมาตรา 39 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 ที่แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2545 และ ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 124 ตอนที่ 24 ก วันที่ 16 พฤษภาคม 2550 ผู้อ่านสามารถเปิดดูตัวบทกฎกระทรวงฉบับเต็มจากเว็บไซต์สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ moemoe

สาระสำคัญคือ ให้ปลัดกระทรวงศึกษาธิการหรือเลขาธิการ กพฐ. กระจายอำนาจในด้านวิชาการ ด้านงบประมาณ ด้านการบริหารงานบุคคล และด้านการบริหารทั่วไป ไปยังคณะกรรมการเขตพื้นที่การศึกษา สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา หรือสถานศึกษา นี่จึงเป็นแกนกลางของ คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ทุกฉบับ moe

2. ตารางสรุปภารกิจทั้ง 4 ฝ่าย

นับจากรายการย่อยในข้อ 1 (1)–(4) ของกฎกระทรวง พ.ศ. 2550

3. ฝ่ายบริหารวิชาการ: หัวใจของโรงเรียน

ภารกิจตามกฎกระทรวงครอบคลุมตั้งแต่ การวางแผนงานด้านวิชาการ การจัดการเรียนการสอน การพัฒนาหลักสูตรของสถานศึกษา การพัฒนากระบวนการเรียนรู้ การวัดผลประเมินผลและเทียบโอนผลการเรียน การวิจัยเพื่อพัฒนาคุณภาพการศึกษา และการพัฒนาแหล่งเรียนรู้ ไปจนถึง การนิเทศการศึกษา การแนะแนว การพัฒนาระบบประกันคุณภาพภายใน การคัดเลือกหนังสือแบบเรียน และการพัฒนาสื่อเทคโนโลยีเพื่อการศึกษา moemoe

• งานหลักสูตร: ใช้คู่กับคู่มือวิเคราะห์ตัวชี้วัดระหว่างทางและปลายทาง ตามหลักสูตรแกนกลาง 2551
• งานพัฒนากระบวนการเรียนรู้: ตัวอย่างสื่อ เช่น คู่มือการสอนอ่านเขียนแบบแจกลูกสะกดคำ ของ สพฐ.
• งานวัดผล: ติดตามปฏิทินการสอบ O-NET ปีการศึกษา 2569 เพื่อวางแผนเตรียมผู้เรียน

สำหรับโรงเรียนขนาดเล็ก มีงานวิจัยการพัฒนาคู่มือการบริหารงานวิชาการสำหรับโรงเรียนขนาดเล็ก สพป.ชุมพร เขต 2 ที่ ใช้การวิจัยแบบผสมผสานทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ใน 3 ขั้นตอน เพื่อศึกษาองค์ประกอบ สร้าง และตรวจสอบความเหมาะสมของคู่มือ tci-thaijo

4. ฝ่ายบริหารงบประมาณ: เงิน พัสดุ และความโปร่งใส

ฝ่ายนี้มีภารกิจมากที่สุดร่วมกับฝ่ายบริหารทั่วไป ได้แก่ การจัดทำแผนงบประมาณและคำขอตั้งงบประมาณ การจัดทำแผนปฏิบัติการใช้จ่ายเงิน การอนุมัติการใช้จ่ายงบประมาณ การขอโอนและเปลี่ยนแปลงงบประมาณ การรายงานผลการเบิกจ่าย และการระดมทรัพยากรเพื่อการศึกษา รวมถึงกลุ่มงานพัสดุและการเงิน คือ การวางแผนพัสดุ การจัดหาพัสดุ การควบคุมดูแลบำรุงรักษาและจำหน่ายพัสดุ การเบิกเงินจากคลัง การรับ เก็บรักษา และจ่ายเงิน การจัดทำบัญชีการเงิน และการจัดทำรายงานทางการเงินและงบการเงิน moemoe

• เจ้าหน้าที่พัสดุมือใหม่ดูคู่มือกำหนดรหัสครุภัณฑ์และการขึ้นทะเบียนครุภัณฑ์สำหรับงานพัสดุโรงเรียน ประกอบ

5. ฝ่ายบริหารงานบุคคล: ดูแลคนตั้งแต่บรรจุจนเกษียณ

ภารกิจครอบคลุม การวางแผนอัตรากำลัง การจัดสรรอัตรากำลัง การสรรหาและบรรจุแต่งตั้ง การเปลี่ยนตำแหน่งให้สูงขึ้นและการย้าย การเลื่อนขั้นเงินเดือน การลาทุกประเภท การประเมินผลการปฏิบัติงาน และการดำเนินการทางวินัยและการลงโทษ ตลอดจน การออกจากราชการ การจัดทำทะเบียนประวัติ การเสนอขอพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ การส่งเสริมการประเมินวิทยฐานะ และการพัฒนาข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ทั้งนี้กฎกระทรวงกำหนดว่า การดำเนินการที่เกี่ยวกับการบริหารงานบุคคลให้เป็นไปตามกฎหมายว่าด้วยการนั้น

เอกสารที่ฝ่ายนี้ใช้บ่อยใน คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ได้แก่

• แบบฟอร์ม PA แบบข้อตกลงในการพัฒนางาน (PA1–PA5) ปีงบประมาณ 2569–2570
• บันทึกข้อความมอบหมายงานในหน้าที่ 2569 สำหรับครูย้ายหรือเกษียณ และแบบฟอร์มบันทึกส่งมอบงานราชการ 2569
• ข้อมูลประกอบการวางแผนอัตรากำลัง เช่น อัตราว่างเกษียณอายุราชการ 2569 กระทรวงศึกษาธิการ

งานวิจัยที่เกี่ยวข้องโดยตรง เช่น การพัฒนาคู่มือการปฏิบัติงานการบริหารงานบุคคลในโรงเรียนขยายโอกาสทางการศึกษา สพป.นครศรีธรรมราช เขต 4 ซึ่ง เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ มีผู้ให้ข้อมูลสำคัญโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก 15 คน และผู้เชี่ยวชาญ 5 คน tci-thaijo

6. ฝ่ายบริหารทั่วไป: ฟันเฟืองที่ทำให้ทุกฝ่ายเดินได้

ภารกิจได้แก่ การพัฒนาระบบและเครือข่ายข้อมูลสารสนเทศ การประสานงานและพัฒนาเครือข่ายการศึกษา การวางแผนการบริหารงานการศึกษา การจัดระบบการบริหารและพัฒนาองค์กร การดำเนินงานธุรการ การดูแลอาคารสถานที่และสภาพแวดล้อม การจัดทำสำมะโนผู้เรียน และการรับนักเรียน และยังรวมถึง งานกิจการนักเรียน การประชาสัมพันธ์งานการศึกษา การรายงานผลการปฏิบัติงาน การจัดระบบการควบคุมภายในหน่วยงาน และแนวทางการจัดกิจกรรมเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการลงโทษนักเรียน moemoe

• งานกิจการนักเรียน/ดูแลช่วยเหลือ: ดูระบบ HERO OBEC CARE 2569
• งานธุรการและหนังสือราชการ: ดาวน์โหลดตราครุฑ png สำหรับจัดทำหนังสือราชการ

ตัวอย่างการทำคู่มือของหน่วยงานจริง เช่น การพัฒนาคู่มือการปฏิบัติงานฝ่ายบริหาร โรงเรียนสาธิต มศว ปทุมวัน เผยแพร่ในคลังสถาบันของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ปี 2025 swu

7. หลักการ 8 ข้อที่ต้องยึดเมื่อจัดทำคู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย

กฎกระทรวงข้อ 2 กำหนดหลักการกระจายอำนาจไว้ว่าต้องคำนึงถึง

1. ความพร้อมและความเหมาะสมในการปฏิบัติหน้าที่ของหน่วยงานที่รับมอบ moe
2. ความสอดคล้องกับกฎหมาย กฎ ระเบียบ ประกาศ หรือมติคณะรัฐมนตรี moe
3. ความเป็นเอกภาพด้านมาตรฐานและนโยบายการศึกษา moe
4. ความเป็นอิสระและความคล่องตัวในการบริหาร moe
5. มุ่งเน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนและผู้มีส่วนได้เสียในพื้นที่ moe
6. เน้นการกระจายอำนาจให้แก่สถานศึกษาให้มากที่สุดเพื่อความเข้มแข็งและคล่องตัว moe
7. เพิ่มคุณภาพและประสิทธิภาพให้แก่สถานศึกษา moe
8. ให้ผู้มีหน้าที่รับผิดชอบเป็นผู้ตัดสินใจในเรื่องนั้นโดยตรง moe

นอกจากนี้ การกระจายอำนาจให้แก่สถานศึกษาอาจกำหนดให้บางเรื่องต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษาด้วยก็ได้ moe

8. ข้อค้นพบจากงานวิจัยเรื่องการนำ 4 ฝ่ายไปใช้จริง

• งานวิจัยรูปแบบการบริหารที่เน้นการกระจายอำนาจในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน พบว่ารูปแบบที่ได้ มีองค์ประกอบ 8 หลักการ กระบวนการบริหารสถานศึกษา 6 ขั้นตอน และภารกิจงานบริหาร 4 ด้าน คือ วิชาการ งบประมาณ บริหารงานบุคคล และบริหารทั่วไป tci-thaijo
• งานวิจัยของจุฬาฯ เรื่องการปฏิบัติงานตามแผนปฏิบัติการประจำปี พบว่า ผู้บริหารมอบหมายงานตามสายงานบริหารโรงเรียนโดยระบุไว้ในแผนปฏิบัติการประจำปี และจัดทำปฏิทินการปฏิบัติงานเป็นปฏิทินรวมของโรงเรียน chula
• งานวิจัยสมรรถนะการบริหารของบุคลากรโรงเรียนแห่งหนึ่งในราชบุรี พบว่า ด้านบริหารวิชาการได้คะแนนสูงสุด ตามด้วยบริหารงานบุคคล งบประมาณ และบริหารทั่วไปเป็นลำดับสุดท้าย tci-thaijo

9. สรุป

คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย ที่ดีควรยึดตัวบทกฎกระทรวง พ.ศ. 2550 เป็นแกน ระบุภารกิจทั้ง 81 เรื่องให้ครบตามฝ่าย และผูกการมอบหมายงานเข้ากับแผนปฏิบัติการประจำปีและปฏิทินงาน เพื่อให้ทุกฝ่ายทำงานประสานกันอย่างเป็นระบบ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: คู่มือบริหารงานโรงเรียน 4 ฝ่าย อ้างอิงกฎหมายฉบับใด?
อ้างอิงกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา พ.ศ. 2550 ซึ่งออกตามมาตรา 39 แห่ง พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542

Q2: 4 ฝ่ายประกอบด้วยอะไรบ้าง?
ฝ่ายบริหารวิชาการ ฝ่ายบริหารงบประมาณ ฝ่ายบริหารงานบุคคล และฝ่ายบริหารทั่วไป

Q3: งานพัสดุและการเงินอยู่ฝ่ายใด?
อยู่ในฝ่ายบริหารงบประมาณ ซึ่งครอบคลุมการวางแผนพัสดุ การจัดหา การควบคุมดูแลพัสดุ และงานการเงิน บัญชี

Q4: งานกิจการนักเรียนและการรับนักเรียนอยู่ฝ่ายใด?
ตามกฎกระทรวง ทั้งงานกิจการนักเรียน การรับนักเรียน และการจัดทำสำมะโนผู้เรียน อยู่ในฝ่ายบริหารทั่วไป

Q5: โรงเรียนต้องให้คณะกรรมการสถานศึกษาเห็นชอบทุกเรื่องหรือไม่?
ไม่ทุกเรื่อง กฎกระทรวงระบุว่าการกระจายอำนาจให้สถานศึกษา “อาจ” กำหนดให้บางเรื่องต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการสถานศึกษา ขึ้นกับประกาศของปลัดกระทรวงหรือเลขาธิการ กพฐ.